Een avond over het leugentje om bestwil

Filosofiecafé Deventer, 4 september 2025
Door Trees Schopman – De Spiegel, filosofische praktijk Deventer

Wie liegt er wel eens? Waarover doe je dat dan? En zijn er dingen waarover je nooit zou liegen? Het Filosofiecafé van 4 september stond helemaal in het teken van het leugentje om bestwil – een thema dat al snel meer bleek te zijn dan een luchtig praatje over sociale smoesjes.

We onderzochten samen vragen als: Wanneer is een leugen acceptabel? Is een leugentje om bestwil echt een aparte categorie, of gewoon ‘liegen’? En verandert de werkelijkheid eigenlijk als je liegt?

De werkelijkheid en de leugen

De discussie werd meteen scherp toen de vraag op tafel kwam: verandert de werkelijkheid door te liegen?

Nee, zeiden sommigen: de feiten blijven wat ze zijn.
Ja, stelden anderen: zodra je liegt, verandert de gedeelde realiteit tussen mensen. Want onze werkelijkheid is niet alleen feitelijk, maar ook relationeel – dat wat we samen als waar aannemen.

Dit leidde vanzelf naar de rol van macht. Als de machtigste bepaalt wat realiteit is, zoals we zien bij Trump of Poetin, wordt liegen dan machtsmisbruik? Of kan de leugen juist een middel van de machtelozen zijn om te overleven?

Filosofische perspectieven

De avond bracht een keur aan denkers voorbij:

Immanuel Kant: liegen is altijd verkeerd. Zelfs een leugentje om bestwil kan geen algemene wet worden, zonder dat waarheid en vertrouwen instorten.
Aristoteles: meer gericht op deugd en maat houden. Soms kan het vriendelijker zijn om de waarheid te verzachten – uit compassie of tact.
Augustinus: streng en spiritueel – elke leugen is zonde, hoe klein ook. Alleen de waarheid brengt de mens dichter bij God.
John Stuart Mill: kijkt naar gevolgen. Als een leugentje meer geluk brengt en minder leed veroorzaakt, kan het moreel verantwoord zijn.
Hannah Arendt: kritisch op politieke leugens, omdat die vertrouwen en samenleven ondermijnen. Maar in persoonlijke relaties zag ze soms de onvermijdelijkheid van een kleine leugen uit medemenselijkheid.
Paul Watzlawick herinnerde ons eraan dat je eigenlijk niet niet kunt communiceren. Elke leugen is dus óók een relationele boodschap.
Jürgen Habermas bracht het idee van communicatief handelen: echte dialoog vraagt om eerlijkheid en openheid, niet om strategische leugens.
Karl Kraus gaf een prikkelend tegengeluid: Een leugentje om bestwil is altijd vergeeflijk. Maar wie zonder noodzaak de waarheid zegt, verdient geen toegeeflijkheid.

Leugen, verlangen en geluk

We vroegen ons af: geeft een leugentje om bestwil je zelf eigenlijk een goed gevoel? En is een samenleving waarin we dat vaak doen een wereld waar we werkelijk naar verlangen? Aristoteles zou zeggen dat ons verlangen naar geluk ons richting geeft. Maar kan geluk wel bestaan in een wereld die drijft op verzachtende leugens?

Afronding

De avond eindigde met meer vragen dan antwoorden – zoals een filosofieavond betaamt. Is liegen altijd verwerpelijk? Of is het soms een noodzakelijk kwaad, misschien zelfs een vorm van zorg? Wat vaststaat: een leugentje om bestwil blijkt veel dieper te gaan dan we op het eerste gezicht denken.

📅 Het Filosofiecafé Deventer vindt plaats op de eerste donderdag van de maand.
📩 Wil je op de hoogte blijven? Schrijf je in voor de nieuwsbrief via filosoferenindeventer.nl.

Dank aan iedereen die meedacht en mee-vroeg!

Hieronder vind je de presentatie van de betreffende avond:

4-9-25 filosofiecafé leugentje om bestwil Downloaden

Filosofiecafé Deventer, over ‘mij een zorg’

Filosofiecafé Deventer: ‘Mij een zorg’ – 3 april 2025
Door Trees Schopman
De Spiegel – Filosofische Praktijk Deventer
www.filosofischepraktijkdeventer.nl

April – Filosofiemaand: Over ‘Mij een Zorg’

“De zorg voor het menselijk leven en geluk, en niet de vernietiging, is het eerste en enige doel van goed bestuur.” – Thomas Jefferson, Amerikaans president en filosoof (1743 – 1826).

“Zorg geven aan anderen is de huur die u betaalt voor uw kamer hier op aarde.” – Muhammad Ali, Amerikaans bokser (1942 – 2016).

Deze twee citaten brengen ons meteen bij de essentie van zorg: een maatschappelijk en persoonlijk vraagstuk. In het eerste citaat wordt zorg gepositioneerd als een verantwoordelijkheid van de overheid richting haar burgers, terwijl het tweede citaat zorg neerzet als een fundamentele menselijke plicht tegenover elkaar, los van de overheid en ingebed in een dieper, vaak spiritueel besef van verbondenheid.

Wat is zorg?

Zorg, in welke vorm dan ook, roept bij ons allemaal bepaalde beelden en gevoelens op. Is het de taak van de overheid om zorg voor ons te regelen, zodat wij ons kunnen richten op andere zaken in ons leven, zoals werk of ontspanning? Denk bijvoorbeeld aan kinderopvang, onderwijs, of zorg voor ouderen en zieken. Of is zorg voor onze naasten, zoals voor een kind of een ouder, toch een onvervreemdbare verantwoordelijkheid die we niet mogen uitbesteden aan de staat?

Joan Tronto, politiek filosoof, stelt dat we ‘de democratie zouden moeten zien als de verdeling van zorgverantwoordelijkheden’. Maar hoe kunnen we deze verantwoordelijkheid verdelen? Wat is zorg eigenlijk? Wie heeft zorg nodig, en wie draagt die verantwoordelijkheid? Tronto roept ons op om zorg niet als een ‘last’ te zien, maar als een essentiële, gezamenlijke taak van de samenleving. Toch is het belangrijk om te begrijpen hoe we zorg definiëren en hoe we de zorgen zelf waarderen.

Associaties met ‘Mij een zorg’

Tijdens de bijeenkomst in Deventer werden deelnemers gevraagd om hun eerste associaties met de uitdrukking ‘mij een zorg’ te delen. Dit leidde tot interessante discussies. Betekent dit ‘mij een zorg’ een vorm van onverschilligheid of juist een scherpe afbakening van verantwoordelijkheden? En wat betekent dit voor de rol van mannen en vrouwen in zorgverantwoordelijkheid? Is zorg werkelijk een taak die specifiek toebehoort aan vrouwen, zoals soms wordt gesuggereerd? Of moeten we ons de vraag stellen of zorg uiteindelijk genderneutraal is, een gezamenlijke taak van de maatschappij?

Zorg per Levensfase

Zorgbehoefte verandert met de levensfasen. Voor jonge kinderen zijn het de ouders die zorg dragen. Voor ouderen is het vaak de samenleving of familie die zorgt. Wat betekent dat voor ons? Welke zorg hebben we zelf nodig en welke zorg kunnen we geven? Hier is een kort overzicht van zorgbehoeftes per levensfase:

0 tot 4/6 jaar: Baby’s en peuters hebben zorg en bescherming nodig van ouders of verzorgers.
6 tot 12 jaar: Kinderen krijgen begeleiding in hun ontwikkeling.
12 tot 18 jaar: Pubers en jongeren staan op de grens van zelfstandigheid en hebben soms ondersteuning nodig.
18 tot 25 jaar: Adolescenten en jongvolwassenen beginnen hun eigen leven te leiden en hebben soms zorg in de overgang naar volwassenheid.
25 tot 45 jaar: Deze fase is voor young potentials en startende ouders, met een balans tussen eigen zorgbehoefte en de zorg voor kinderen.
45 tot 65 jaar: Oudere ouders die te maken krijgen met de ‘midlifecrisis’ of het zorgen voor oudere ouders.
65 tot 85 jaar: Jongbejaarden en beginnende pensionado’s, vaak met een groeiende zorgbehoefte.
85 jaar en ouder: Ouderen die te maken krijgen met aftakeling en intensieve zorg.

Zorgwaardering en de Maatschappelijke Gevolgen

Wat gebeurt er als zorgbehoefte niet of onvoldoende wordt erkend? Denk aan de overbelasting van mantelzorgers, die onterecht als vanzelfsprekend zorg voor hun naasten dragen. Of het falen van maatschappelijke structuren die niet voldoende middelen bieden om zorg te organiseren. We moeten ons afvragen of de zorg in Nederland momenteel voldoende gewaardeerd wordt. Het gaat niet alleen om financiële waardering, maar ook om emotionele en maatschappelijke erkenning voor de zorg die dagelijks wordt geleverd.

Joan Tronto benadrukt dat zorg niet enkel een persoonlijke verantwoordelijkheid is, maar een collectieve taak van de samenleving. In haar visie zou democratie moeten draaien om de vraag: hoe verdelen we zorgverantwoordelijkheid? Is zorg enkel een privézaak of moet het ook een gedeelde verantwoordelijkheid zijn, ondersteund door de overheid?

Zorg als Collectieve Verantwoordelijkheid

Tronto stelt dat de samenleving als geheel verantwoordelijk is voor zorg. Het is een fundamenteel aspect van democratie, niet alleen een persoonlijke, intieme handeling. Zorg mag niet alleen beperkt blijven tot een privéaangelegenheid, maar moet collectief gedragen worden. Dit zou betekenen dat we de zorg voor anderen niet kunnen afschuiven op alleen vrouwen of zorgprofessionals. Iedereen heeft hierin een rol te spelen, van beleidsmakers tot gewone burgers.

Kanttekeningen: Wie Bepaalt Zorgbehoefte?

Maar wie bepaalt eigenlijk wat zorgbehoefte is? En wie bepaalt welke zorg noodzakelijk is? Moet de overheid zich met de inhoud van zorgbemiddeling bemoeien, of moet zij enkel de mogelijkheid creëren voor zorgvragen en -verlening? Hoe voorkomen we dat mensen, zoals mantelzorgers, zich overbelast voelen? En hoe kunnen we ervoor zorgen dat zorg niet een ‘mij een zorg’-houding uitlokt, waarbij solidariteit ontbreekt?

Tot Slot: Een Andere Blik op Zorg

Wat zeggen anderen over zorg en verantwoordelijkheid? De volgende citaten inspireren ons tot reflectie:

“Als je wilt dat je kinderen met beide voeten op de grond blijven staan, moet je verantwoordelijkheid op hun schouders laden.” – Abigail Van Buren, Amerikaans columniste
“De eerste stap in de evolutie van ethiek is een gevoel van solidariteit met andere mensen.” – Albert Schweitzer, Duits arts en filosoof
“Wat zal me een zorg zijn wat alleen mij een zorg is?” – André Malraux, Frans schrijver
“Het zijn de vrouwen die zachtheid en zorg hebben uitgeademd in de harde vooruitgang van de mensheid.” – Koningin Elizabeth II

Filosofiecafé Deventer – De Eerste Donderdag van de Maand

Wil je op de hoogte blijven van de volgende bijeenkomsten? Schrijf je in voor de nieuwsbrief via de website filosoferenindeventer.nl!

Hieronder vind je de gebruikte presentatie van deze avond in pdf.

3-4-25 filosofiecafé mij een zorg Downloaden

Leiderschap: Een Filosofisch Perspectief

Op 6 februari 2025 werd in het Filosofiecafé in Deventer de vraag gesteld: Wat is goed leiderschap? In een wereld die voortdurend verandert, zijn de waarden die we hechten aan leiderschap eveneens onderhevig aan veranderingen. Is het nog mogelijk om een universele definitie van goed leiderschap te geven, of is het afhankelijk van persoonlijke interpretatie en context? Dit was de centrale vraag van de avond, die geleid werd door Trees Schopman van de Filosofische Praktijk Deventer.

Wat is goed leiderschap?

We hebben allemaal wel een idee van wat goed leiderschap is: een leider die dienend, duurzaam, inspirerend, functioneel, coachend, verbindend, authentiek, effectief, mensgericht en zelfs spiritueel is. Maar kunnen we al deze eigenschappen werkelijk samenbrengen in één definitie? En verandert ons denken over leiderschap in een tijd van verschuivende waarden? Wat is leiderschap eigenlijk in deze veranderende wereld?

Historische Reflecties op Leiderschap

De avond begon met een korte historische reflectie over leiderschap, beginnend bij Adolf Hitler, die zei: “Wat een geluk voor de leiders dat de mensen niet nadenken. Denken gebeurt alleen in het toekennen of uitvoeren van een bevel.” Dit bracht de deelnemers naar de Griekse tragediedichter Euripides, die waarschuwde voor het gevaar van gewetenloze leiders, en Seneca, die benadrukte dat een leider niet moet vrezen om gehaat te worden.

Ludwig Marcuse stelde dat leiders alleen kunnen opstaan wanneer er een gevolg voor hen klaarstaat. Dit zette de toon voor een meer diepgaande discussie over de rol van macht en de aard van leiderschap door de eeuwen heen.

Machiavelli en de Praktijk van Leiderschap

De Italiaanse filosoof Niccolò Machiavelli (1469-1527) was een centraal figuur in de discussie. Machiavelli stond bekend om zijn pragmatische benadering van politiek, waarin hij stelde dat alles toegestaan was voor het verwerven of behouden van macht, ongeacht recht of moraal. Volgens hem moest een leider zowel de slimheid van een vos als de kracht van een leeuw bezitten.

Enkele van zijn beroemde stellingen kwamen voorbij, zoals: “Wie op het volk bouwt, bouwt op modder” en “Regeren is doen geloven.” Machiavelli stelde dat een heerser die altijd goed is, ten onder zal gaan, en dat een succesvolle leider bereid moet zijn om niet altijd deugdzaam te zijn om zijn doelen te bereiken.

Echter, hij nuanceerde deze stelling door te zeggen dat de tijd alles verandert en dat zelfs slechte daden in bepaalde gevallen gerechtvaardigd kunnen worden door hun uiteindelijke resultaat.

De Deugden van een Leider

In de tweede helft van de avond ging het over wat een goede leider zou moeten bezitten qua karakter en houding. Filosofen zoals Plato, Aristoteles en Augustinus legden de nadruk op de deugden van een leider. Plato sprak over vroomheid, Aristoteles noemde beheersing, rechtvaardigheid, wijsheid en moed als belangrijke eigenschappen, terwijl Augustinus het belang van geloof, hoop en liefde benadrukte.

Beatrice de Graaf, in haar Huizinga-lezing, benadrukte dat leiderschap gebaseerd moet zijn op principes, zelfs als deze principes vaak worden geschonden. Ze waarschuwde dat wanneer leiders geen beginselen meer volgen, dit kan leiden tot een destructieve samenleving.

Volgens de Graaf moeten leiders in tijden van crisis een balans vinden tussen pessimisme en optimisme, waarbij ze blijven geloven in het goede, ongeacht de omstandigheden. Dit betekent dat een goede leider altijd handelt vanuit de deugd, wat er ook gebeurt.

Het Filosofiecafé: Een Oproep tot Reflectie

Het Filosofiecafé in Deventer brengt mensen samen om na te denken over belangrijke vragen. Deze keer de vraag: Wat is goed leiderschap? Deze vraag blijft een open vraag, maar het nadenken over de rol van principes, deugd en historische lessen kan ons helpen een beter begrip te krijgen van wat leiderschap werkelijk betekent in een veranderende wereld.

Wat denk jij? Wat is voor jou essentieel in goed leiderschap? Wat zijn de deugden die een leider zou moeten bezitten? Het Filosofiecafé blijft een uitnodiging om te filosoferen en te reflecteren, en wij nodigen je uit om je gedachten met ons te delen.

Wil je op de hoogte blijven van toekomstige Filosofiecafés? Schrijf je dan in voor de nieuwsbrief via de website filosoferenindeventer.nl.

De presentatie van deze avond is als pdf te zien onder dit blog.

6-2-2025 filosofiecafé Deventer over leiderschap Downloaden

De Kracht van Verhalen: Een Filosofisch Verkenning

Op 2 januari 2025 werd het Filosofiecafé in Deventer gewijd aan een onderwerp dat zo oud is als de mens zelf: verhalen. Onder leiding van Trees Schopman van De Spiegel – Filosofische Praktijk Deventer, verkenden de deelnemers de kracht van verhalen in ons leven. Hoe creëren verhalen onze werkelijkheid en hoe kunnen ze ons helpen te genezen, te verbinden en een nieuwe toekomst op te bouwen?

Het Krachtige Effect van Verhalen

De avond begon met de woorden van de Britse schrijfster Doris Lessing (1919-2013), die stelde: “Het zijn onze verhalen die ons herscheppen wanneer we worden verscheurd, gekwetst, of zelfs vernietigd.” Lessing sprak over de verhalenverteller als een mythische figuur die ons in staat stelt om opnieuw op te staan, zoals de feniks uit zijn as. Verhalen zijn dus niet slechts vermaak, maar fundamenten die ons helpen onze identiteit en onze creatieve kracht terug te vinden.

Verhalen geven ons niet alleen een manier om de wereld om ons heen te begrijpen, ze bieden ons ook de mogelijkheid om onze eigen wereld en waarheid te creëren. Maar kan dit persoonlijke verhaal ook uitgroeien tot een gezamenlijk narratief? Is dit zelfs noodzakelijk? Of is het misschien onmogelijk om een gezamenlijk verhaal te creëren in een samenleving van zoveel uiteenlopende perspectieven?

Oefening in Verhalen Maken

De deelnemers werden uitgedaagd om hun eigen verhalen te vormen. De oefening richtte zich op herinneringen van betekenis, geworteld in tijd en plaats. Deelnemers werden gevraagd om zich momenten te herinneren die voor hen van waarde waren, en om deze herinneringen te verankeren door middel van hun zintuigen. Wat zagen ze? Wat hoorden ze? Wat rook, proefden, of voelden ze op dat moment? En wie of wat was er om hen heen?

Deze oefening ging verder door thema’s aan te reiken die we vaak in onze verhalen tegenkomen:

Geborgenheid en liefde
Rechtvaardigheid en erkenning
Waarden en kwaliteit

Door deze thema’s te gebruiken, konden de deelnemers reflecteren op de emotionele basis van hun eigen verhalen en hoe deze hen vormgeven.

Verhalen Voor de Toekomst

De kracht van verhalen reikt verder dan onze eigen herinneringen; ze bieden ook een manier om ons voor te bereiden op de toekomst. In een wereld die geconfronteerd wordt met enorme uitdagingen, zoals de dreiging van een Derde Wereldoorlog of de smeltende ijskappen door klimaatverandering, kunnen verhalen een weg wijzen naar een betere wereld.

Bijvoorbeeld, de roman “Kinderen van Moeder Aarde” van Thea Beckman biedt een perspectief op een post-apocalyptische samenleving die probeert te overleven. Of denk aan de film ‘Flow’ van Gints Zilbalodis, waarin dieren met elkaar samenwerken om te overleven, als voorbeeld voor ons mensen. Deze verhalen fungeren als een soort utopie, waar hoop en wederopbouw centraal staan.

De Emoties van Cultuur en Structuur

De centrale vraag die werd besproken, was hoe we een cultuur en structuur kunnen bouwen waarin de emoties van mensen rondom geborgenheid, rechtvaardigheid, erkenning, waarden en kwaliteit zich kunnen nestelen. Hoe creëren we een samenleving waarin deze gevoelens centraal staan? Volgens Arnold Cornelis, die het boek ‘logica van het gevoel’ heeft geschreven, is het belangrijk om ons eigen, maar ook ons gemeenschappelijke gevoel als wegwijzer te gebruiken in hoe we onze samenleving kunnen vormen.

Storytelling als Verbinding

Het belang van verhalen wordt ook erkend door schrijvers en denkers als Salman Rushdie, die het belang van storytelling benadrukt als een manier om diepere verbindingen te maken tussen mensen. Oliver Sacks, de beroemde neuroloog, legde uit dat kinderen bijzonder goed in staat zijn complexe zaken te begrijpen wanneer deze als een verhaal worden gepresenteerd, ondanks hun beperkte vermogen om abstracte concepten te verwerken.

Gloria Steinem, de Amerikaanse feministische schrijfster, voegde hieraan toe dat het delen van persoonlijke verhalen de kracht heeft om empathie te creëren, wat volgens haar de meest revolutionaire emotie is. Ze moedigde iedereen aan om op zoek te gaan naar hun eigen verhalen, omdat juist deze verhalen de basis kunnen vormen voor een diepere, gemeenschappelijke ervaring.

Het Filosofiecafé als Spiegel van de Samenleving

Het Filosofiecafé in Deventer is een uitnodiging om na te denken over de verhalen die ons maken, zowel persoonlijk als collectief. Of het nu gaat om het herstel van gebrokenheid, het vinden van rechtvaardigheid, of het vormgeven van een nieuwe toekomst, verhalen zijn de sleutel tot het begrijpen en verbeteren van onze wereld. Ze helpen ons te navigeren door de complexiteit van het leven en geven ons de ruimte om onze emoties te verkennen en te delen.

Wat is jouw verhaal? Hoe helpt het jou om de wereld te begrijpen en te veranderen? En hoe kunnen we onze verhalen samenbrengen om een toekomst op te bouwen die gebaseerd is op geborgenheid, rechtvaardigheid, erkenning en waarden?

Wil je op de hoogte blijven van toekomstige Filosofiecafés? Schrijf je dan in voor de nieuwsbrief via de website filosoferenindeventer.nl.

Hieronder vind je de presentatie van deze avond in pdf.

2-1-2025 filosofiecafé Deventer over verhalen Downloaden

Filosofiecafé Deventer, over ‘feit en fictie’

In het Filosofiecafé van Deventer op 5 december 2024 stonden de thema’s feit en fictie centraal. Georganiseerd door De Spiegel, de filosofische praktijk van Deventer, werd dit bijzondere evenement geleid door Trees Schopman. De avond werd gekarakteriseerd door dieper graven in de aard van werkelijkheid, waarheidsvinding en de kracht van verhalen. De vraag was: Hoe komen we als tegenpolen tot een gemeenschappelijke waarheid?

Feit of Fictie?

De avond begon met een provocerende vraag: Kunnen we de werkelijkheid van de ander heroveren door deze van feiten te voorzien? Als de werkelijkheid van de ander als fictie wordt beschouwd, betekent dit dan dat ook onze eigen werkelijkheid fictief is? Aan de hand van deze vraag werd het terrein van feit en fictie verkend.

Schopman stelde voor om even stil te staan bij de omstandigheden van de avond: Wat zijn de feitelijke omstandigheden van vanavond? Wat zijn de fictieve omstandigheden? Dit leidde tot een levendige discussie over de rol van perceptie en hoe we de werkelijkheid in verhalen vervlechten.

De discussie werd verder verdiept door het citaat van Jessamyn West, een Amerikaanse schrijfster: “Fictie onthult waarheden die de werkelijkheid verbergt.” Dit bracht de deelnemers aan het denken: Welke verborgen waarheden komen naar voren wanneer we fictie beschouwen als een spiegel voor de realiteit?

Het Denken van Albert Einstein

De filosoof Albert Einstein werd ingeroepen om ons verder te laten reflecteren over de externe wereld. Einstein stelde dat ons geloof in een externe wereld, los van onze waarneming, de basis vormt van de natuurwetenschappen. Tegelijkertijd wees hij erop dat zintuiglijke waarneming slechts indirecte informatie biedt over die wereld. Dit leidde tot de vraag: Bestaat er een externe wereld? Of is deze slechts het product van onze waarneming?

De Fenomenologie van Waarnemen

De benadering van fenomenologisch waarnemen kwam aan bod, waarbij de wereld om ons heen wordt waargenomen zonder vooropgezette oordelen en interpretaties. Schopman wees erop dat, hoewel fenomenologisch waarnemen ons zou moeten helpen om vrijer naar de wereld te kijken, het toch moeilijk blijft als iedereen vastzit in zijn eigen interpretatie. Waarheid lijkt dan misschien een ongrijpbaar concept, steeds weer afhankelijk van de beleving van het individu.

De Wereld als Relatie: Carlo Rovelli

Carlo Rovelli, een fysicus, werd geïntroduceerd als denker die stelt dat de werkelijkheid niet bestaat zoals wij die begrijpen. Voor hem is de wereld geen verzameling objecten, maar een complex netwerk van relaties. Hoe we de wereld zien, beïnvloedt hoe we ons handelen en onze toekomst vormgeven. Als alles met elkaar in relatie staat, hoe kunnen we dan gezamenlijk handelen als iedereen zijn eigen, persoonlijke waarheid heeft?

Het Belang van een Gezamenlijk Verhaal

De vraag werd gesteld: Hoe komen we tot een gezamenlijk verhaal? Dit leidde tot een experiment met de aanwezigen, waar gezamenlijk zingen centraal stond. Het experiment liet zien dat wanneer mensen samen zingen, er een soort gezamenlijk narratief ontstaat. De dirigent, in dit geval, is essentieel voor het begeleiden van het verhaal. Wat houdt die rol precies in? Dit werd verder onderzocht door het zien van een inspirerende video van een dirigent die, ondanks beperkingen, een groep zangers leidde.

Wat we zien in de rol van de dirigent is dat er, zelfs in een situatie zonder duidelijke leiding, een gezamenlijk verhaal kan ontstaan. Dit roept de vraag op over de rol van zangers of spelers in een groter geheel: Is hun bijdrage in het gezamenlijke verhaal ook persoonlijk, of is het volledig ingebed in een collectief proces?

Filosofische Reflecties

De avond eindigde met een aantal diepere reflecties. Schopman benadrukte de noodzaak van een gezamenlijke aanpak en samenwerking, zelfs wanneer persoonlijke belevingswerelden variëren. Uiteindelijk leidt dit tot de conclusie dat we altijd met elkaar verbonden zijn in de zoektocht naar waarheid en betekenis.

Wat Brengt de Toekomst?

Met het oog op de toekomst van filosofische gesprekken in Deventer, werd het publiek uitgenodigd om in 2025 weer deel te nemen aan verschillende filosofische activiteiten. Het maandelijkse Filosofiecafé blijft een platform voor het verdiepen van ideeën en de zoektocht naar gemeenschappelijke waarheden in de complexe wereld om ons heen.

Blijf Op de Hoogte!

Wil je op de hoogte blijven van de laatste filosofische evenementen en activiteiten in Deventer? Schrijf je in voor de nieuwsbrief via de website van Filosofische Praktijk Deventer!

Dank aan iedereen die deze avond mogelijk maakte en bijdroeg aan de levendige discussies. We wensen iedereen fijne feestdagen en een inspirerende start van het nieuwe jaar!

Hieronder vind je de presentatie van die avond in pdf.

7-11-24 filosofiecafé feit en fictie Downloaden